تبلیغات
باشگاه پژوهشگران جوان - پژوهش چیست وپژوهشگر کیست ؟
باشگاه پژوهشگران جوان
باشگاه پژوهشگران جوان

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

پژوهش چیست وپژوهشگر کیست ؟


در دنیای امروز دانایی یکی از محور ها و شاخص های اصلی پیشرفت و تعالی هر جامعه محسوب می شود . سنجش سطح دانایی به میزان تولید و مصرف اطلاعات و گسترش دانایی به دسترسی سریع وآسان به منابع علمی موثق وابسته است . دانسته های ما یا از طریق مطالعه منابع اطلاعاتی موجود حاصل می شود یا بر اساس پژوهش هایی که خود انجام می دهیم به دست می آید . اگر این دانسته ها بر اساس نتایج پژوهش های قبلی باشد در واقع به مصرف اطلاعات پرداخته ایم و اگر مبتنی بر مشاهدات وتحلیل های جاری باشد تلاش ما به تولید اطلاعات منجر شده است بنابر این منبع اصلی تولید اطلاعات و دانش جدید در واقع حاصل فعالیت های پژوهشی است که انجام می گیرد.

مقدمه

متن حاضر با زبانی ساده به معرفی اجمالی و معنا و مفهوم پژوهش « تحقیق » و ویژگی های روی کرد پژوهش می پردازد مخاطبان اصلی این نوشته آموزگاران و دانش آموزان سطوح راهنمایی و دبیرستان می باشند . این متن قالب ده محور جنبه های عمده پژوهش و پژوهش گری را معرفی می کند . بدیهی است که تبیین دقیق بحثی بنیادی مانند پژوهش بسیار گسترده تر از آن است که در این مختصر بگنجد . بنابر این هدف از این نوشته فقط معرفی مقدماتی و جنبه هایی است که در این حوزه می تواند مورد توجه آموزگاران و دانش آموزان قرار گیرد و توجه آنان را نسبت به جایگاه پژوهش در توسعه کشور بیش از پیش جلب کند .


پژوهش چیست وپژوهشگر کیست ؟

در دنیای امروز دانایی یکی از محور ها و شاخص های اصلی پیشرفت و تعالی هر جامعه محسوب می شود . سنجش سطح دانایی به میزان تولید و مصرف اطلاعات و گسترش دانایی به دسترسی سریع وآسان به منابع علمی موثق وابسته است . دانسته های ما یا از طریق مطالعه منابع اطلاعاتی موجود حاصل می شود یا بر اساس پژوهش هایی که خود انجام می دهیم به دست می آید . اگر این دانسته ها بر اساس نتایج پژوهش های قبلی باشد در واقع به مصرف اطلاعات پرداخته ایم و اگر مبتنی بر مشاهدات وتحلیل های جاری باشد تلاش ما به تولید اطلاعات منجر شده است بنابر این منبع اصلی تولید اطلاعات و دانش جدید در واقع حاصل فعالیت های پژوهشی است که انجام می گیرد.


پژوهش در هر موضوع به هر شکلی ودر هر سطحی که انجام شود تلاشی منسجم و نظام مند در جهت توسعه دانش موجود در باره موضوع هایی است که به آنها سرو کار داریم . پژوهش کوششی است برای یافتن بهترین راه حل های ممکن در جهت حل مشکلات موجود در عرصه های مختلف زندگی . هم چنین پژوهش فعالیتی منسجم برای رسیدن به شناختی روشن تر از مفاهیم پیرامون ماست در مجموع پژوهش راهی برای گسترش مرزهای دانش و گشودن افق های تازه برای آیندگان است .


شخصی که به شیوه های گوناگون به انجام پژوهش می پردازد پژوهشگر و محقق نامیده می شود . پژوهشگر فردی است که با استفاده از روشهای علمی درصدد رسیدن به شناختی تازه از مسائل و مفاهیم مختلف است . او با استفاده از ابزار های گوناگون به مشاهده دقیق تر وعمیق تر پدیده اطراف خود می پردازد . پژوهشگر با نگاهی نقادانه و موشکافانه به پیرامون خود مین گرد و برای رفع مشکلات جامعه وارائه بهترین راه کار های عملی و اطلاعات موثقی را در اختیار متولیان امور قرار می دهد.


روی کرد پژوهش چگونه روی کردی است ؟

موفقیت وتوسعه پژوهش در جامعه نیازمند گسترش روی کرد پژوهشی « پژوهش مدار » در آن جامعه است منظور از روی کرد پژوهشی نگاهی مبتنی بر پژوهش نسبت به موضوع های مختلف می باشد در این نوع نگاه قبل از اتخاذ هر تصمیم مهم به یافته های پژوهش های قبلی که موضوع تصمیم گیری ارتباط دارد توجه می شود . به بیان دیگر در روی کرد پژوهش مدار از یافته های پژوهش های قبلی برای بهبود وضع موجود استفاده موثری به عمل می آ ید . کسانی که در فعالیت های خود روی کرد پژوهشی دارند قبل ازهرگونه تصمیم گیری به مطالعه وضعیت موجود پرداخته و با تجزیه وتحلیل مشاهدات خود به بهترین راه حل ها می اندیشد . هم چنین آنان تلاش می کنند تا از نتایج آثار سایر پژوهش گران نیز به نحو شایسته ای استفاده کنند . بنابر این روی کرد پژوهشی به قشر و گروه خاصی محدود نشده و زمانی منشاء اثر خواهد بود در سطوح و امور مختلف جامعه تسری یافته باشد .


اهمیت و ضرورت پژوهش
 
نوع و سطح فعالیت پژوهشی یکی از شاخص های اصلی توسعه وپیشرفت محسوب میشود موفقیت در تمام فعالیت های مربوط به توسعه صنایع کشاورزی خدمات و غیره به نحوی به گسترش فعالیت های پژوهشی بستگی دارد . در واقع پژوهش یکی از محور های مهم ی است که ضامن پیشرفت و توسعه پایدار در هر کشور به شمار می آید . اگر پژوهش صورت نگیرد دانش بشری افزایش نخواهد یافت و دچار سکون و رکود خواهد شد بدون انجام پژوهش آمور آموزشی و نیز پویایی و نشاط لازم نیز بر خوردار نخواهد شود . همه آنچه که به عنوان پیشرفت علوم در اعصار مختلف تاریخ می شناسیم حاصل تلاش افرادی است کهئ در کار خود روی کرد پژوهشی داشته اند و ذهن پرسش گران همواره محرکی برای فعالیت فعالیت پژوهشی آنان بوده است .


انواع اصول و روش های معمول پژوهشی چیست ؟

پژوهش موجود را می توان بر اساس معیارهای متعددی دسته بندی کرد . مثلاً بر اساس چگونگی به کار بستن نتایج پژوهش ها می توان آنها را به دو دسته « کاربردی » و « بنیادی » تقسیم کرد نتایج پژوهش های کاربردی در کوتاه مدت برای رفع مشکلات موجود قابل استفاده است به بیان دیگر پژوهش ها کاربردی در حل مسائل جاری مفید می باشند و از این رو تحت عنوان کاربردی شناخته می شود معمولا نیاز به انجام پژوهش های کاربردی زمانی احساس می شود که روش های اطلاعاتی که در اختیار داریم برای حل برخی از مشکلات موجود کافی نیست .


در مقابل پژوهش ها ی بنیادی به توسعه و تعمیق مبانی علوم مختلف کمک کرده و در دراز مدت امکان گسترش مرز های دانش بشری را فراهم می آورند . ممکن است که یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجا ی شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود .


علاوه بر این تقسیم بندی پژوهش ها را ی توان بر اساس حوزه موضوعی آن ها طبقه بندی کرد . مثلاً پژوهش های صنعتی ، مذهبی ، فرهنگی ،کشاورزی ، پزشکی و فنی هر یک از این حوزه ها و روش ها و اصول خاص خود را در انجام تحقیقات کاربردی بنیادی در اختیار دارند که از سوی پژوهش گران آن حوزه مورد استفاده قرار می گیرد


فرآیند پژوهش شامل چه مراحلی است؟

پژوهش در رشته های مختلف علمی به شیوه های گوناگون انجام می گیرد و نمی توان یک روش مشخص که در همه شاخه های علوم کاربرد داشته باشد معرفی کرد . با این حال اصول کلی بر فرایند پژوهش در رشته های مختلف حاکم است که بیش از آن که باهم متفاوت باشند به هم شبیه هستند . پژوهش به هر شکلی و در هر رشته ای که انجام شود همواره تابع دستور العمل های مدون و منطقی است که پژوهش گران را در انجام کارشان یاری می کنند.


همچنین ، به کار بستن این دستورالعمل ها آنان را قادر می سازد که ضمن کسب اطمینان بیشتر نسبت به صحت نتایج کارشان نتایج و آثار سایر پژوهش ها را مورد ارزیابی قرار دهند .


معمولا در گام اول همه پژوهش ها با یک یا چند پرسش آغاز می شود . این پرسش ها ذهن پژوهش گر را به خود مشغول کرده و او را به تلاش در جهت پاسخ گویی به آن ها وا می دارد .


در گام دوم ، پژوهشگر به جستجو در منابع علمی زمینه موضوعی خود می پردازد و با بررسی دقیق آنها به تصویر روشن تری از میزان دانش موجود در آن زمینه دست می یابد ، تصویری که مبتنی بر گزارش های منتشر شده ی سایر پژوهش گران در آن زمینه است به این مرحله « مرور پیشینه پژوهش » می گویند . اگر در این مرحله منابعی برای پژوهشگر مفید باشد و از آنها به نحوی استفاده کند ، در گزارش تحقیق خود فهرستی کامل از تمام منابع مورد استفاده را به دقت ذکر می کند استناد بر این منابع ضمن آن که پیوندی بین پژوهش او با پژوهش های قبلی نشان می دهد به پژوهش در دست انجام اعتبار بیشتری می بخشد و ارتباط های علمی میان پژوهش گران را افزایش می دهد .


در مرحله سوم ، پژوهشگر به گردآوری اطلاعات و داده هایی می پردازد که می تواند در آینده مبنای تحلیل ها و تفسیرهایی قرار گیرد که در نهایت به یافتن پاسخ پرسش های اولیه منجر شود این بخش از پژوهش که به مرحله گرد آوری اطلاعات وداده معروف است می تواند به شکل های کاملا مختلی انجام شود مثلا در پژوهش های معمول در حوزه های علوم انسانی و علوم اجتماعی مانند روانشناسی ، علوم تربیتی و جامعه شناسی از ابزارهایی مانند پرسش نامه ، مصاحبه و مشاهده استفاده می شود در علوم تجربی پژوهش گران در این مرحله به انجام آزمایش های مختلفی می پردازند و تاثیر عوامل مشخصی را در زمینه کار خود مورد سنجش و آزمون دقیق قرار می دهند .


در مرحله چهارم داده های گرد آوری شده به روش های مختلف - مثل استفاده از مبانی علم آمار – سازمان دهی و خلاصه می شوند این سازمان دهی و خلا صه سازی به نحوی صورت می پزیرد که امکان توصیف و مقایسه نتایج حاصل شده برای پژوهشگر فراهم می شود . ترسیم نمودارها و جدول های مختلف از روش های معمول سازماندهی و خلا صه سازی داده ها به شما می آید .


در مرحله پنجم پژوهشگر می تواند بر اساس تحلیل یافته های مراحل قبل به تفسیر روشنی از موضوع پژوهش پرداخته و پاسخی برای پرسش های اولیه ی خویش بیابد .


درآخرین گام نتایج پژوهش انجام شده می تواند به یکی از روش های معمول در انتشارات علمی به صورت چاپی یا الکترونیکی منتشر شود . مثلا نتایج پژوهش ها ممکن است در قالب گزارش های مفصل یا مختصر تحقیقی ، مقاله های علمی مجله ها ، رسانه های گروهی سایت های اینترنتی یا ارائه در همایش های تخصصی ملی یا بین المللی انتشار یابد . این نتایج می تواند در آینده مورد استفاده سایر پژوهش گران قرار گیرد و مبنایی برای انجام مطالعات بعدی باشد . اگر پژوهش ها از نوع کاربردی باشند نتایج بدست آمده در اختیار کسانی قرار می گیرد که می توانند از آن نتایج برای حل مشکلات موجود استفاده کنند .


ویژگی های یک پژوهش گر موفق چیست ؟


یک پژوهش گر موفق نگاهی کنجکاو و موشکافانه به پدیده های اطراف خود دارد او نسبت به آن چه در اطرافش می گذرد حساس است و ذهنی پویا و پرسش گر دارد . ذهن پرسش گر او همواره در جهت یافتن پاسخ های تازه برای پرسش های موجود است . همچنین ، او برای انجام موفقیت آمیز پژوهش خود از روش های علمی و پذیرفته شده استفاده می کند .


علاوه بر آن یک پژوهش گر موفق از مهارت لازم برای یافتن منابع اطلاعاتی مورد نیازش برخوردار است . این منابع از محل های مختلف مثل کتابخانه ها ، مراکز اطلاع رسانی و شبکه های رایانه ای ملی و بین المللی به دست می آیند .


او به خوبی می تواند در این منابع به جستجو بپردازد و با مطالعه پیشینه ی پژوهشی موضوعی که در آن زمینه فعالیت می کنند به درک روشنی نسبت به گذشته ی آن موضوع دست یابد .


پژوهش گران موفق به کار گروهی در طرح های پژوهشی بها می دهند و تلاش می کنند پژوهش خود را با همکاری یک دیگر انجام دهند . همچنین آنان نتایج یافته های خود را به نحو موثری منتشر ساخته و در اختیار سایر محققان قرار می دهند . آنان نسبت به توسعه مرزهای دانش احساس مسئولیت کرده و لحظه ای از تلاش در جهت ارتقاء مهارت های علمی خویش باز نمی ایستند .


کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی چه اهمیتی در توسعه پژوهش دارند ؟


کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی به عنوان مراکز اصلی گرد آوری و سازماندهی منابع اطلاعات ابزار لازم را برای پژوهش گران و توسعه پژوهش فراهم می کنند . از آن جا که هیچ پژوهشی نمی تواند بدون بر قراری پیوند با پشینه پژوهشی در حوزه موضوعی خود موفق باشد ، دسترسی به منابع اطلاعاتی روزآمد یکی از مهم ترین نیازهای پژوهش گران است همه پژوهش گران نیازمند آگاهی از فعالیت هایی هستند که قبلا در حوزه پژوهشی آنان اتفاق افتاده و یا در زمان حال در جریان است . این آگاهی از طریق دسترسی به منابع اطلاعاتی میسر می شود . معمولا یافته های سایر پژوهش گران از طریق مجله های علمی ، کتاب ها ، سایت های اینترنتی و پایگاه های اطلاعاتی منتشر می شود . کتاب داران و متخصصان اطلاع رسانی متولی گردآوری و سازماندهی این اطلاعات هستند و نتایج پژوهش های قبلی را در اختیار پژوهش گران قرار می دهند .


رابطه پژوهش و توسعه کشور چیست ؟

توسعه علمی، صنعتی و فرهنگی هر کشور بدون پرداختن به امر پژوهش با موفقیت چندانی همراه نخواهد بود. در واقع پژوهش موتور محرک پیشرفت وتوسعه محسوب می شود حتی اگر نشانه هایی از توسعه بدون پرداختن به مبانی پژوهشی رخ دهد آن توسعه مستمر و پایدار نخواهد بود و نمی تواند مسیر مطمئنی را طی کند . بنابراین، پژوهش مبنای توسعه است و تضمینی برای استمرار توسعه به شمار می آید . همچنین به کار بستن نتایج پژوهش های انجام شده در هر زمینه به بهبود راه کار ها وروش های معمول در زمینه های مورد نظر منجر می شود .


توسعه پژوهش در کشور به چه عواملی بستگی دارد ؟

عوامل متعددی در توسعه پژوهش دخالت دارند که ذکر آنها در این مختصر نمی گنجد . با این حال می توان به اختصار عوامل توسعه پژوهش را به سه عوامل سخت افزاری، عوامل نرم افزاری ونیروی انسانی تقسیم نمود . منظور از عوامل سخت افزاری همه امکانات فیزیکی و زیر ساخت های بنیادی است که امکان انجام پژوهش در حوزه مختلف را برای پژوهش گران فراهم می آورد . مثلا وجود ابزارهای پژوهشی از قبیل دستگاه ها و آزمایشگاه های پیشرفته و امکانات شبکه ای و رایانه ای از جمله این منابع سخت افزاری محسوب می شوند .


منظور از امکانات نرم افزاری جریان اطلاعات ودانش میان پژوهش گران است که از طریق مجله ها و منابع علمی دیگر به صورت چاپی یا الکترونیکی صورت می پذیرد . در نهایت بخش سوم این مجموعه نیروی انسانی و پژوهش گرانی است که با دانش و تلاش خود می توانند امکانات سخت افزاری و نرم افزاری را به خدمت گرفته و طرح های پژوهشی گوناگون را تدوین و اجرا کنند .


علاوه براین توسعه آتی پژوهش در هر کشور مبتنی بر گسترش رویکرد پژوهش مدار در آموزش آن کشور است که از سطح آموزش ابتدایی شروع شده و تا پایان تحصیلات دانشگاهی استمرار می یابد .


رویکرد پژوهش مدار در آموزش رسمی چه اهمیتی دارد ؟

منظور از رویکرد پژوهش مدار در آموزش آن است که در تمام سطوح و مقاطع آموزشی شیوه های تدریس به گونه ای باشد که دانش آموزان به مطالعه کتاب های درسی اکتفا نکرده و خود با برسی منابع موجود در موضوع های درسی به گسترش دانش خویش بپردازند . در رویکرد پژوهش مدار دانش آموزان چگونه آموختن را می آموزند و قادر خواهند بود که به شیوه ای علمی دانش خود را توسعه بخشند.


سخن آخر

توسعه پایدار و همه جانبه در هر کشوری به نحو قابل توجهی در گرو گسترش کمی و کیفی فعالیت های پژوهشی آن کشور است . اگر نگاهی دراز مدت به امر پژوهش داشته باشیم شاید مهمتر از انجام پژوهش در زمینه های مختلف گسترش رویکرد پژوهش مدار در آموزش مقاطع مختلف تحصیلی باشد .


دانش آموزان امروز پژوهش گران فردا هستند که با تلاش خود می توانند به گسترش مرز های دانش بپردازد . آموزش موثر روشهای بهینه پژوهش ضامن موفقیت پژوهش های آتی خوهد بود . بدیهی است که گسترش پژوهش در گرو تعامل سازنده تمام بخش های آموزشی و پژوهشی کشور می باشد و هیچ یک از سازمان هابه تنهایی نمی توانند به بهبود وضع پژوهش در کشور کمک کنند . بنابراین پیشرفت در این زمینه نیازمند عزمی ملی در این خصوص و توجه به جایگاه پژوهش در زمینه های مختلف است.
 

نویسنده : علی محمد سلطان محمدی

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

این وبلاگ متعلق به باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی یزد می باشد.این وبلاگ سعی دارد تا با کمک نویسندگان آن بتواند در زمینه های مختلف راهگشای محققین و پژوهشگران باشد.
مدیر وبلاگ : محمد رضا احمدزاده

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • این وبلاگ را چگونه ارزیابی می کنید ؟






نویسندگان

دریافت کد فال حافظ

دیکشنری آنلاین

دیکشنری آنلاین

كد عكس تصادفی

کد نمایش آب و هوا کد نمایش آب و هوا